Пред околу 66 милиони години, масивен астероид удри во Земјата и предизвика едно од најразорните масовни истребувања во историјата на планетата. Ударот запали глобални пожари, предизвика драматични климатски промени и ги збриша диносаурусите, заедно со безброј други видови. Но ново истражување покажува дека животот се враќал многу побрзо отколку што научниците досега мислеа.
Според студија предводена од истражувачи од Универзитетот на Тексас во Остин, објавена во списанието Geology, нови видови планктон се појавиле помалку од 2.000 години по ударот.
Крис Лоуери, главен автор на студијата и вонреден истражувачки професор во Институтот за геофизика на Универзитетот на Тексас, вели дека ова темпо на еволуција е исклучително брзо во споредба со она што обично се гледа во фосилниот запис. Вообичаено, формирањето нови видови трае милиони години.
„Ова е неверојатно брзо“, рече Лоуери. „Ова истражување ни помага да разбереме колку брзо можат да еволуираат нови видови по екстремни настани и колку брзо започнало закрепнувањето на животната средина по ударот на Чиксулуб.“
Нов поглед на временската рамка на опоравувањето по ударот на Чиксулуб
Претходна работа на Лоуери и неговите колеги, кои го проучуваа кратерот Чиксулуб во Мексиканскиот Залив, веќе покажа дека некои преживеани организми брзо се вратиле во регионот по ударот. Сепак, научниците генерално сметаа дека првите нови видови не се појавиле сè до десетици илјади години подоцна.
Таа проценка се темелела на претпоставката дека седиментите се наталожувале со приближно иста брзина по истребувањето како и пред него. Истражувачите почетокот и крајот на масовното истребување ги одредуваат преку глобален геолошки слој формиран од остатоци исфрлени во атмосферата при ударот. Овој слој е познат како граница K/Pg.
Лоуери и соавторите посочуваат дека оваа претпоставка ги занемарувала големите еколошки промени што се случиле кога екосистемите се распаднале на копно и во океаните. Масовните изумирања го промениле начинот на наталожување на седиментите во овој граничен слој.
Како истребувањето го промени таложењето на седименти
Многу видови калцифициран планктон, кои нормално тонат на океанското дно, исчезнале за време на настанот на истребување. Во исто време, губењето на најголемиот дел од растителниот свет на копно ја зголемило ерозијата, внесувајќи дополнителен материјал во океаните.
Заедно, овие промени значително влијаеле врз брзината со која се наталожувале седиментите во различни региони. Поради тоа, потпирањето само на стапките на седиментација ја отежнувало прецизната проценка на вистинската старост на ситните фосили зачувани во овие слоеви.
Изотопот Хелиум-3 открива попрецизна временска линија
За да ја подобрат временската рамка, истражувачите се потпреле на претходно објавени податоци поврзани со изотопски маркер пронајден во границата K/Pg. Овој маркер овозможува посигурно мерење на минатото време зачувано во геолошкиот запис и им помогнал на научниците да утврдат кога различни видови планктон првпат се појавиле во фосилниот запис.
Изотопот познат како Хелиум-3 се натрупува во океанските седименти со стабилна стапка. Кога седиментите се таложат бавно, концентрацијата на Хелиум-3 е повисока. Кога наталожувањето е побрзо, концентрацијата е пониска. Со мерење на овој изотоп, научниците можат попрецизно да проценат колку време поминало додека се формирале седиментите.
Користејќи податоци за Хелиум-3 од шест локации на границата K/Pg во Европа, Северна Африка и Мексиканскиот Залив, тимот пресметал подобрени стапки на седиментација. Овие мерења помогнале да се одреди староста на седиментите во кои нов вид планктон, фораминиферата Parvularugoglobigerina eugubina (P. eugubina), првпат се појавува во фосилниот запис. Научниците често ја користат појавата на P. eugubina како показател дека екосистемите почнувале да се опоравуваат по истребувањето.
Нови видови се појавиле за само неколку илјади години
Истражувачите утврдиле дека овој вид планктон еволуирал меѓу 3.500 и 11.000 години по ударот на Чиксулуб, иако точниот момент варирал во зависност од испитаната локација.
Тие идентификувале и други видови планктон што еволуирале во истиот временски период. Некои од нив се појавиле помалку од 2.000 години по ударот на астероидот, означувајќи го почетокот на долготрајно закрепнување што постепено ја обновувало биодиверзитетната рамнотежа во следните 10 милиони години.
„Брзината на закрепнувањето покажува колку е животот отпорен; да се воспостави комплексен живот во геолошки миг е навистина неверојатно“, рече Тимоти Бралоуер, коавтор на трудот и професор по геонауки на Државниот универзитет Пенсилванија. „Тоа е можеби и охрабрувачко за отпорноста на современите видови, имајќи ја предвид заканата од уништување на живеалиштата предизвикано од човекот.“
Брз еволутивен бран по масовното истребување
Студијата сугерира дека меѓу 10 и 20 нови видови фораминифери се појавиле во рок од околу 6.000 години по ударот, иако палеонтолозите сè уште расправаат кои фосили точно претставуваат посебни видови.
Севкупно, ревидираната временска линија покажува дека, под вистински услови, еволуцијата може да се одвива изненадувачки брзо. Дури и по катастрофално масовно истребување, екосистемите можат да започнат со обновување во рок од само неколку илјади години, а нови видови да се појават многу порано отколку што се сметаше досега.
