Во еден француски кривичен случај, конвенционалната ДНК анализа не успеала да направи разлика меѓу браќа близнаци. Овој случај ја потенцира долгогодишната дилема во форензиката: како да се идентификува виновникот кога ДНК-отпечатокот од местото на злосторството припаѓа на еден од идентичните близнаци? Новите научни методи ветуваат решение за овој сложен предизвик.
Ограничувања на конвенционалната ДНК анализа
Идентичните, или монозиготни близнаци, настануваат кога една оплодена јајце клетка се дели на два дела, што резултира со две личности со речиси идентичен генетски материјал. Вообичаено, форензичките научници користат техника наречена анализа на кратки тандемски повторувања (STR). Оваа метода ги засилува специфичните региони од геномот кои покажуваат голема генетска варијација кај општата популација.
Брендан Чепмен, форензички научник од Универзитетот Мардок во Австралија, објаснува дека со STR анализата, „многу лесно можеме да разликуваме една личност од друга“. Меѓутоа, кај монозиготните близнаци, во овие региони на геномот „едноставно нема разлика“, што ја прави конвенционалната ДНК анализа неефикасна за нивно разликување.
Нови методи за диференцијација
Иако предизвикот е голем, науката развива неколку ветувачки пристапи:
Секвенционирање на целиот геном
Со анализа на целосниот геном на една личност, научниците можат да идентификуваат мали разлики предизвикани од мутации кои настанале откако јајце клетката се поделила. Овие промени се ретки, но постојат. Една студија од 2014 година идентификувала само пет генетски промени кај пар возрасни близнаци. Иако ретко, во САД веќе имало случаи каде целосното геномско секвенционирање било прифатено како доказ.
Анализа на митохондријална ДНК (мтДНК)
Други истражувачи постигнале успех во разликувањето близнаци со секвенционирање на ДНК пронајдена во митохондриите – „енергетските централи“ на клетките. За разлика од нуклеарната ДНК, митохондријалната ДНК (мтДНК) мутира почесто, што значи дека е поголема веројатноста да се разликува меѓу близнаци. Американските судови ја прифаќаат мтДНК анализата како доказ од средината на 90-тите години, иако сè уште не била користена во случаи со близнаци.
Епигенетски промени: Метилација на ДНК
Најновиот и ветувачки пристап е анализа на метилацијата на ДНК, процес кој влијае на тоа како функционираат гените. Овие „епигенетски“ промени може да бидат предизвикани од фактори како што се животниот стил (исхрана, пушење) и околината. Еден тим од Јужна Кореја успеа да разликува 50 од 54 пара новородени идентични близнаци со споредување на метилацијата на пет специфични места. Слични резултати биле постигнати и кај возрасни групи. Сепак, овој метод сè уште не е користен на суд и може да има ограничувања доколку близнаците имаат многу сличен животен стил.
Предизвици и идни перспективи
Иако новите техники се ветувачки, постојат предизвици пред да можат рутински да се користат во форензичките истраги. Сите тие бараат релативно големи количини ДНК, а примероците од местата на злосторство често се мали или во лоша состојба. Анализите се исто така скапи и одземаат многу време, особено кога е потребно да се докаже нивната заклучност пред судот.
Криминологот Ксанте Вестон нагласува дека е клучно ДНК доказите да се комбинираат со други видови докази, како што се отпечатоци од прсти. „Никогаш не би сакала да видам некој да биде гонет само врз основа на ДНК“, вели таа, бидејќи има многу причини зошто нечија ДНК може да биде присутна на местото на злосторството.
