Варената вода не убива само микроби — може да отстрани и значаен дел од микропластиката.
Во 2024 година, научници во Кина покажаа дека доволно е водата да се зоврие, да се излади и потоа да се процедува: минералите во „тврдата“ вода при вриење создаваат наслаги од каменец (калциум карбонат) кои ги „фаќаат“ честичките пластика, па потоа лесно се отстрануваат со филтрирање.
Како делува: Истражувачите тестирале мека и тврда вода, додавајќи во примероците вообичаени полимери (полистирен, полиетилен, полипропилен). При вриење, растворениот калциум карбонат се претвора во цврсти кристали што се лепат за пластичните фрагменти. По ладење, талогот се отстранува со обичен кујнски филтер — сито од нерѓосувачки челик или филтер-хартија за кафе. Во тврда вода ефектот е најсилен: при ~300 mg/L CaCO₃ се отстрануваат и до ~90% од честичките; кај многу мека вода (<60 mg/L) намалувањето е околу ~25%. (ACS/ES&T Letters, 2024; Smithsonian, 2024). American Chemical SocietySmithsonian Magazine
Што да очекувате дома: Ако имате тврда вода (препознатливо по каменецот во котлињата), веројатно ќе добиете поголем ефект. Практична рутина: зовријте ја водата околу 5 минути, оставете ја да се излади и да се слегне талогот, потоа процедете преку фино сито или филтер-хартија. Избегнувајте вриење во пластични садови за да се намали ослободувањето на хемикалии; користете нерѓосувачки челик или стакло. Методот не ги отстранува сите честички ниту растворени загадувачи, но може значително да го намали внесот — со речиси нула трошок. (Smithsonian, 2024). Smithsonian Magazine
Зошто е важно: Новите мерења откриваат дека изложеноста е поголема од очекуваното. Со ласерска техника (stimulated Raman scattering), научници изброија во просек околу 240.000 пластични честички во еден литар флаширана вода — претежно нанопластика — што е 10–100 пати повеќе од претходните процени. (NIH/PNAS, 2024). National Institutes of Health (NIH)PNAS
Здравствен контекст — што знаеме, а што не: Доказите за директна штетност кај луѓе сè уште се градат. Студија во New England Journal of Medicine (2024) најде микро- и нанопластика во повеќе од половина од плаковите од каротидни артерии кај пациенти; тие имале повисок ризик од инфаркт, мозочен удар или смрт во следните ~34 месеци во споредба со пациенти без детектибилна пластика. Ова е поврзаност, не докажана причинско-последична врска, но ја засилува потребата да се намали изложеноста додека науката ги разјасни механизмите (воспаление, адитиви и сл.). (NEJM, 2024; American College of Cardiology, 2024). New England Journal of MedicineAmerican College of Cardiology
Ограничувања: Истражувањето со вриење тестира три типа полимери и зависи од тврдината на водата; резултатите ќе варираат по регион. Методот не ги третира другите загадувачи (на пр. ПФАС, метали). Кај многу мека вода ефектот е послаб; домашните филтри можат да помогнат, но проверете независни сертификати за отстранување микропластика. (ACS/ES&T Letters, 2024; Smithsonian, 2024). American Chemical SocietySmithsonian Magazine
Заклучок: За домаќинства, особено во области со тврда вода, кратка рутина „зоври-излади-процеди“ е едноставен начин да се намали внесот на микропластика од чешмата — без посебна опрема. Со оглед на растечките докази за нанопластика во пијалоци и загрижувачките здравствени индикации, ова е разумен чекор додека чекаме поцврсти докази и подобрени јавни третмани.
