Нова мапа на Млечниот Пат со повеќе од два милиони спектри

Проектот Milky Way Mapper, дел од петтото издание на Sloan Digital Sky Survey (SDSS-V), објави нов пакет податоци со повеќе од два милиони спектри на ѕвезди. Спектроскопските мерења откриваат информации за температурата, староста и хемискиот состав на ѕвездите низ Млечниот Пат.

Податоците од 20-тото јавно издание (DR20) се собрани со оптички спектрографи во опсерваториите Apache Point во Ново Мексико и Las Campanas во Чиле. Со тоа астрономите добиваат целосен поглед кон северното и јужното небо.

Еден од најзначајните делови е програмата за ореолот на Млечниот Пат, која содржи спектри на околу 250.000 ѕвезди. Овие древни и ретки ѕвезди се своевиден фосилен запис за создавањето на галаксијата и нејзиното минато, вклучително и судирите со помали галаксии.

Истражувањето опфаќа џиновски ѕвезди оддалечени повеќе од 65.000 светлосни години, брзи ѕвезди во близина на Сонцето и исклучително сиромашни со метали ѕвезди. Кај дел од нив количеството железо е помало од еден процент од сончевото, што ги прави важни за проучување на најраните епохи во универзумот.

DR20 повеќе од двојно го зголемува и јавниот каталог на бели џуџиња, со дополнителни 49.000 спектри. Овие густи остатоци од ѕвезди слични на Сонцето можат да содржат хемиски траги од планети што биле уништени при нивната еволуција.

Каталогот опфаќа и 280.000 блиски ѕвезди и кафеави џуџиња во радиус од околу 300 светлосни години. Во комбинација со прецизните растојанија од мисијата Gaia, податоците ќе помогнат во проучувањето на најчестите, но најслаби ѕвезди во нашето галактичко соседство.

Програмата за млади ѕвезди е проширена на повеќе од 200.000 објекти и региони каде што се формираат планети. Дополнително, речиси 48.000 оптички спектри се поврзани со извори на рендгенско зрачење откриени со вселенскиот телескоп eROSITA, овозможувајќи подобро проучување на активни и магнетни ѕвезди.

Паралелно со објавувањето на DR20, научниците ги претставија и првите пет ѕвезди збогатени со јаглерод, а сиромашни со метали, во Големиот Магеланов Облак. Нивното откривање отвора нов начин за споредување на најстарите ѕвезди во Млечниот Пат со оние во помалите соседни галаксии.