Слободноживејачките амеби, микроскопски едноклеточни организми што природно живеат во почва, слатка вода и во дел од вештачките водни системи, сè почесто се посочуваат како потценет ризик за јавното здравје. На тоа предупредува група научници од областа на животната средина и јавното здравје, кои наведуваат дека потоплата клима, застарената водоводна инфраструктура и слабите системи за следење им овозможуваат полесно ширење.
Повеќето од овие амеби не се опасни и имаат улога во природните екосистеми. Но, одредени видови можат да предизвикаат тешки инфекции кај луѓето. Еден од најпознатите примери е Naegleria fowleri, амеба што може да навлезе во телото преку нос при контакт со загадена топла вода и да предизвика брза и речиси секогаш смртоносна инфекција на мозокот.
Истражувачите посочуваат дека овие организми се особено тешки за контрола затоа што преживуваат услови што уништуваат многу други микроорганизми. Тие можат да поднесат повисоки температури, силни дезинфекциски средства како хлор и да опстојуваат во водоводни системи што вообичаено се сметаат за безбедни. Поради тоа, стандардните методи за третман на вода не се секогаш доволни, особено во постари или слабо одржувани мрежи.
Ризикот не е поврзан само со самите амеби. Научниците предупредуваат дека тие можат да служат и како заштитно засолниште за други опасни микроорганизми, меѓу кои бактерии и вируси. Во таква средина патогените полесно преживуваат дезинфекција, а според авторите, тоа може да придонесе и за развој на отпорност на антибиотици, што дополнително го отежнува лекувањето на инфекции.
Климатските промени можат дополнително да го влошат проблемот. Бидејќи многу слободноживејачки амеби напредуваат во потопли услови, порастот на температурите може да им овозможи да се појават и во региони каде што досега биле ретки. Неколку инциденти поврзани со рекреативни води во последните години веќе го зголемија вниманието на јавноста кон овој тип закани.
Авторите повикуваат на поширок и поусогласен пристап, заснован на концептот „Едно здравје“, кој ги поврзува јавното здравје, управувањето со водите и еколошките науки. Како приоритети ги издвојуваат подобро следење на присуството на овие организми, побрза и попрецизна дијагностика и понапредни технологии за третман на вода. Пораката од студијата е јасна: невидливите организми во нашата околина можат да имаат многу поголемо влијание врз здравјето отколку што досега се претпоставувало.
Текстот се темели на научна перспектива објавена во списанието Biocontaminant, во која се разгледува растечката закана од амеби како глобален предизвик за јавното здравје.
