Новите снимки од вселенскиот телескоп Џејмс Веб на НАСА откриваат многу појасен и подетален поглед на мистериозна маглина околу ѕвезда во завршна фаза од својот живот. Објектот, познат како PMR 1, има необична форма што наликува на мозок во проѕирен череп, поради што астрономите и љубителите на вселената ја нарекоа „Exposed Cranium“ – „изложен череп“.
Веб ја набљудувал маглината во блиска инфрацрвена и средна инфрацрвена светлина, при што открил структури што порано не можеа да се видат. Иако маглината првпат беше забележана пред повеќе од една деценија со сега пензионираниот вселенски телескоп Спицер, далеку почувствителните инструменти на Веб овозможија многу поостра и поинформативна слика.
Слоеви, млазови и темна линија што ја дели маглината
Снимките покажуваат дека PMR 1 не е едноставен облак од гас и прашина, туку сложена структура со повеќе слоеви. Надворешната обвивка се состои главно од водород и претставува материјал исфрлен во порано време, додека внатрешниот регион е посложен и содржи мешавина од гасови и поситни детали.
И кај камерата NIRCam и кај инструментот MIRI се забележува темна вертикална лента низ средината на маглината. Таа ја дели на две половини, поради што целата структура навистина потсетува на мозочни хемисфери. Според научниците, оваа темна зона можеби е поврзана со изблик или исфрлање материјал од централната ѕвезда, процес кој често се придружува со двојни млазови што излегуваат во спротивни насоки.
Особено интересни се знаците на активност во горниот дел од маглината, каде што на снимката од MIRI се гледа како гасот од внатрешниот регион се турка нанадвор.
Ѕвезда што се приближува кон крајот на својот живот
Иако многу детали за објектот сè уште не се познати, едно е јасно: маглината се обликува од ѕвезда што се наоѓа во доцна фаза од своето еволутивно патување. Во овој период, ѕвездите ги губат своите надворешни слоеви и ги исфрлаат во меѓуѕвездениот простор. На космичка временска скала, овој процес е релативно брз.
Веб ни нуди замрзнат момент од оваа драматична промена. Крајната судбина на ѕвездата зависи од нејзината маса, која засега не е утврдена. Ако е доволно масивна, може да заврши со супернова. Ако е поблиска до масата на Сонцето, најверојатно ќе продолжи да губи материјал додека не остане само густо јадро – бел џуџест ѕвезден остаток што постепено ќе се лади милијарди години.
Зошто Веб е толку важен
Вселенскиот телескоп Џејмс Веб е најнапредната опсерваторија што човештвото ја изгради за проучување на универзумот. Негова задача е да ги истражува објектите во нашиот Сончев систем, да анализира планети околу други ѕвезди и да го открива потеклото и развојот на галаксиите низ космичката историја.
Веб е меѓународен проект предводен од НАСА, во соработка со Европската вселенска агенција (ESA) и Канадската вселенска агенција (CSA). Со секое ново набљудување, телескопот открива детали што им помагаат на научниците подобро да разберат како настанувал и се менувал универзумот.
