Розови гранитни блокови расфрлани по темните вулкански врвови на Хадсоновите Планини во Западна Антарктика доведоа до извонредно откритие: под глечерот Пине Ајленд се наоѓа огромна закопана гранитна маса, широка речиси 100 километри и дебела околу 7 километри — приближно половина од површината на Велс во Обединетото Кралство.
Со децении овие необични карпи ги збунуваа истражувачите. Поставени високо на планински гребени, тие изгледаа како да не припаѓаат таму, па се отвораше прашањето од каде потекнуваат и што можат да откријат за минатото и иднината на Антарктикот.
Датирање на древни карпи од јурата
Истражувачки тим предводен од Британската антарктичка служба (BAS) го анализираше гранитот преку испитување на радиоактивното распаѓање на елементи заробени во ситни минерални кристали. Оваа техника покажа дека карпите се формирале пред околу 175 милиони години, во јурскиот период.
Иако нивната старост беше утврдена, нивниот пат до планинските врвови остануваше нејасен сè додека научниците не собраа нови податоци од авиоснимки над регионот.
Воздушни мерења открија скриена структура
Со помош на високо чувствителни гравитациски мерења собрани со авионот Twin Otter на BAS и други летала, истражувачите открија необичен сигнал под глечерот. Податоците одговараа на она што научниците би го очекувале од огромно гранитно тело скриено под мразот.
Поврзувањето на површинските блокови со оваа длабока подземна формација ја реши долгогодишната мистерија. Воедно, се покажа дека глечерот Пине Ајленд некогаш се движел многу поинаку, извлекувајќи карпи од својата основа и носејќи ги нагоре кога ледената покривка била многу подебела.
Клучеви за однесувањето на ледената покривка и порастот на морското ниво
Ова откритие дава важни сознанија за тоа како глечерот се однесувал за време на последното ледено доба, пред околу 20 илјади години. Со разбирање на минатата дебелина на мразот и моделите на движење, научниците можат да ги подобрат компјутерските модели што се користат за предвидување како антарктичките ледени покривки ќе реагираат на идните климатски промени.
Д-р Том Џордан, водечки автор и геофизичар во BAS, ги анализирал воздушните податоци. Тој изјави:
„Неверојатно е што розови гранитни карпи забележани на површината нè доведоа до скриен џин под мразот. Со спојување на геолошко датирање и гравитациски истражувања, не само што решивме мистерија за потеклото на овие карпи, туку откривме и нови информации за тоа како ледената покривка се движела во минатото и како би можела да се менува во иднина.“
Зошто подледничката геологија е важна денес
Наодите исто така нагласуваат дека геологијата под глечерот Пине Ајленд влијае врз денешните услови. Овој регион бележи една од најбрзите загуби на мраз во Антарктикот во последните децении. Видот на карпа под мразот влијае на тоа колку лесно ледената маса се лизга и како се движи топената вода под неа.
Подоброто разбирање на овие процеси ќе помогне да се прецизираат моделите што го проценуваат идниот пораст на морското ниво.
Карпите како запис за историјата на Антарктикот
Д-р Џоан Џонсон, коавторка и геолог во BAS, ги собра карпите за време на теренска работа во Хадсоновите Планини како дел од International Thwaites Glacier Collaboration. Таа вели:
„Карпите претставуваат неверојатен запис за тоа како се менувала нашата планета низ времето, особено како мразот го еродирал и го обликувал пејзажот на Антарктикот. Ваквите блокови се вистинско богатство од информации за тоа што лежи длабоко под ледената покривка, далеку од дофат.“
„Со идентификување на нивниот извор, успеавме да составиме слика за тоа како стигнале до местото каде што се денес, што ни дава насоки за тоа како Западноантарктичката ледена покривка може да се промени во иднина — информација што е клучна за проценка на влијанието од порастот на морското ниво врз крајбрежните популации низ светот.“
Истражувањето покажува како комбинирањето на геологијата и геофизиката може да открие скриени структури под Антарктикот и да го продлабочи нашето разбирање за силите што ја обликуваат планетата.
