Фосилно јајце старо околу 250 милиони години донесе директен доказ дека далечните предци на цицачите се размножувале со несење јајца. Наодот содржи ембрион на Lystrosaurus, тревојадно животно од групата синапсиди, кое живеело по крајно разорниот масовен изумрен на крајот од пермот, пред околу 252 милиони години.
Lystrosaurus е познат како еден од ретките големи преживеани по најтешката биолошка криза во историјата на Земјата. Во услови на екстремна жештина, суши и нестабилна клима, овој род не само што опстанал, туку станал и доминантен во многу екосистеми. Новото истражување сугерира дека токму начинот на размножување бил дел од таа успешна стратегија.
Научниците објаснуваат дека ваквите јајца веројатно имале мека лушпа, па затоа многу ретко се зачувуваат како фосили. За разлика од цврстите, минерализирани јајца кај некои диносауруси, меката обвивка лесно се распаѓа пред да може да фосилизира. Токму затоа овој примерок е особено важен за палеонтологијата.
Фосилот бил откриен уште во 2008 година, но дури современото снимање со синхротронска рендгенска компјутерска томографија овозможило прецизно да се погледне внатрешноста. Со таа технологија истражувачите потврдиле дека ембрионот се наоѓал во јајце и дека бил во фаза пред изведување.
Скеновите откриле и важен развоен детаљ: долната вилица на ембрионот сè уште не била целосно споена, што значи дека младенчето не би можело самостојно да се храни во таа фаза. Ова им помогнало на научниците подобро да проценат колку бил развиен ембрионот пред излегување од јајцето.
Според авторите, Lystrosaurus несел релативно големи јајца богати со жолчка. Таквите јајца му давале на ембрионот доволно хранливи материи за развој без потреба од доење, какво што го гледаме кај современите цицачи. Дополнително, поголемите јајца биле поотпорни на сушење, што било значајна предност во суровата средина по масовното изумрување.
Истражувањето укажува и дека младенчињата веројатно биле релативно самостојни веднаш по изведувањето. Брз раст, рано размножување и мала зависност од родителска грижа можеби му овозможиле на овој род успешно да се прошири во период кога многу други животински линии исчезнувале или тешко закрепнувале.
Овој наод е важен не само затоа што решава долго отворено прашање за еволуцијата на раните синапсиди, туку и затоа што покажува како репродуктивната стратегија може да биде клучна за опстанок во време на глобални еколошки потреси. Фосилот на ембрионот на Lystrosaurus сега претставува редок и силен прозорец кон тоа како древните животни се приспособувале на свет што драматично се менувал.
