БепиКоломбо: две сонди конечно пристигнуваат кај Меркур

По речиси осум години патување низ внатрешниот Сончев систем, мисијата БепиКоломбо се подготвува за најважната фаза – истражување на Меркур од две одделни вселенски летала. Заедничката мисија на Европската вселенска агенција (ЕСА) и Јапонската агенција за вселенски истражувања (ЈАКСА) беше лансирана во октомври 2018 година.

Меркур е најмалата и една од најмалку истражените планети во нашиот планетарен систем. Поради близината до Сонцето, пристигнувањето до него е сложено: леталото мора да изведе низа прецизно испланирани прелети и гравитациски маневри за да ја намали брзината и да влезе во орбита.

На 3 септември 2026 година, мисијата ја започна операцијата за одвојување на научната опрема од транспортниот модул што ја пренесе до Меркур. Доколку сè се одвива според планот, двете сонди треба да започнат со собирање научни податоци во април 2027 година.

Досега Меркур го посетиле само две мисии. НАСА „Mariner 10“ изведе три прелети во 1974 и 1975 година, откривајќи ја неговата испукана и со кратери покриена површина, исклучително разредената атмосфера и магнетното поле.

Подетална слика овозможи мисијата „MESSENGER“, која пристигна во 2011 година и четири години го набљудуваше Меркур од орбита. Таа за првпат ја сними целата површина на планетата и користеше спектрометри за гама-зраци, Х-зраци и неутрони, како и инструменти за анализа на атмосферата и магнетното поле.

Сепак, „MESSENGER“ отвори и нови прашања. На површината откри необични, светли вдлабнатини со стрмни рабови, наречени „шуплини“, како и изненадувачки големо количество испарливи елементи. Научниците забележаа и дека центарот на магнетното поле е значително поместен во однос на јадрото. Дополнително, поради орбитата на леталото, јужната хемисфера не беше набљудувана со истата острина како северната.

БепиКоломбо ќе ги проучува токму овие мистерии. Европскиот орбитер на Меркур, познат како MPO, носи 11 научни инструменти со кои ќе ги мапира релјефот, минералите во кората и гравитациското поле. Ќе ги истражува и необичните вдлабнатини, вулканските наслаги и влијанието на наелектризираните честички од Сонцето врз планетата.

Јапонскиот орбитер Mio ќе се насочи кон околината на Меркур – неговата магнетосфера, слабата атмосфера и прашината во непосредното вселенско опкружување. Бидејќи двете сонди ќе вршат координирани, а во одредени случаи и истовремени мерења на магнетното поле, научниците ќе добијат многу подетална слика за тоа како функционира оваа необична планета.

Новите податоци би можеле да помогнат да се објасни како се формирал Меркур, зошто има толку големо метално јадро и како планетите блиску до своите матични ѕвезди се менуваат под силното влијание на сончевото зрачење.