Бројот на нови случаи на рак во светот би можел да се зголеми за 67 проценти до 2050 година – од речиси 21 милион во 2024 година на околу 34 милиони. Проекцијата главно се должи на растот и стареењето на светската популација, а не значи дека ризикот за секој поединец ќе порасне за истиот процент.
Според анализата „Global Cancer Statistics 2024“, подготвена од Американското здружение за рак и Меѓународната агенција за истражување на ракот, во 2024 година од рак починале околу 9,8 милиони луѓе. Проценките укажуваат дека приближно еден од пет луѓе ќе развие рак во текот на животот, додека од болеста би можел да почине еден од девет мажи и една од 13 жени.
Истражувачите ги користеле податоците од базата GLOBOCAN, која опфаќа 34 видови рак во 186 земји. Анализата покажува големи географски разлики: стапките на заболување меѓу регионите се разликуваат четири до пет пати, а разликите во смртноста достигнуваат околу двапати.
Ракот на белите дробови и натаму е најчесто дијагностициран и најсмртоносен вид рак во светот. Во 2024 година биле регистрирани околу 2,6 милиони нови случаи и 1,9 милиони смртни случаи, при што употребата на тутун останува главен ризик-фактор.
Ракот на дојката бил втор најчесто дијагностициран, со околу 2,4 милиони случаи и 694.000 смртни случаи. Колоректалниот рак следел со повеќе од два милиона нови случаи и околу 918.000 смртни случаи, додека ракот на црниот дроб предизвикал приближно 732.000 смртни случаи.
Меѓу мажите, ракот на простатата бил втор најчесто дијагностициран, со околу 1,5 милиони случаи, а од него починале приближно 420.000 луѓе. Значаен товар и понатаму претставуваат ракот на желудникот, ракот на грлото на матката и ракот на панкреасот, кој и покрај релативно помалиот број дијагнози предизвикува голем број смртни случаи.
Податоците откриваат и нееднаквости во преживувањето. На пример, жените во Западна Африка имаат околу двојно поголема веројатност да починат од рак на дојката отколку жените во Австралија и Нов Зеланд, иако стапката на заболување во Западна Африка е приближно двојно пониска. Разликата се поврзува со нееднаквиот пристап до рана дијагноза и навремено лекување.
Авторите нагласуваат дека значителен дел од смртните случаи може да се спречи. Речиси половина би можеле да се избегнат со намалување на влијанието на променливите ризик-фактори, како пушењето, алкохолот, инфекциите поврзани со рак, прекумерната телесна тежина и недоволната физичка активност. Дополнителен ефект можат да имаат организираните скрининзи, раното откривање и навременото лекување.
Истражувачите затоа повикуваат секоја земја да развие план според сопствените здравствени предизвици, но превенцијата да остане главен приоритет. Подобриот пристап до вакцинација, скрининг, дијагностика и терапија може значително да го намали очекуваниот глобален товар од ракот.
