Роверот Perseverance на НАСА пронајде силни докази дека дебел слој карпи на ободот на кратерот Језеро на Марс бил создаван со повторени удари од астероиди во многу раната историја на планетата. Според новата студија, овој карпест запис е дебел околу 75 метри и веројатно е постар од 3,9 милијарди години, што го прави еден од најстарите терени што досега биле непосредно испитани од ровер на Марс.
Научниот тим овој карпест состав го нарекува „Broom Point member“. Откако Perseverance се искачи на западниот обод на кратерот кон крајот на 2024 година, инструментите на роверот регистрирале шест различни типови карпи. Меѓу нив има брекчии, односно карпи составени од аглести фрагменти, како и слоеви од ситнозрнест, дробен материјал. Дел од фрагментите содржат шуплини што укажуваат дека некогаш биле стопени.
Особено важен траг биле малите темни стаклести зрнца во слоевите. Такви честички можат да се создадат и при вулканска активност, но истражувачите велат дека нивната голема застапеност во овој случај многу повеќе одговара на сценарио со астероидни удари. Тоа сугерира дека во раниот Марс често се случувале силни удари што исфрлале стопен и распрснат материјал, кој потоа се таложел во оваа област.
Повторувањето на истите видови слоеви низ целата карпеста низа покажува дека не станувало збор за еден настан, туку за серија удари со различна големина и од различни растојанија. Според авторите, некои од тие удари биле големи, но далечни, а други помали и поблиски, при што нивните остатоци завршувале на истото место и постепено го граделе овој запис.
Во дел од слоевите научниците гледаат и можни знаци на интеракција со вода или мраз. Некои структури наликуваат на брзи текови од распрснат материјал што се движел ниско над површината. На Земјата вакви појави можат да се случат кога стопена карпа ќе дојде во контакт со вода или мраз, па тие веднаш ќе преминат во пареа.
Истражувачите забележале и дека одредени слоеви се навалени под многу стрмни агли, дури и повеќе од 80 степени. Тоа не може лесно да се објасни само со ударот што го создал кратерот Језеро. Затоа научниците претпоставуваат дека релјефот бил обликуван во две фази: прво огромен удар го создал басенот Исидис, широк околу 1.900 километри, при што првичните слоеви биле накривени, а потоа подоцнежен удар го формирал кратерот Језеро и дополнително ги искршил и издигнал карпите.
За попрецизно датирање на овие настани, тимот собрал две јадрени примероци наречени „Bell Island“ и „Main River“. Ако идната мисија успее да ги донесе на Земјата, лабораториските анализи би можеле да покажат кога точно се случувале овие удари и колку често се повторувале. Таквите податоци би биле важни не само за Марс, туку и за разбирање на раната Земја, чиј стар геолошки запис во голема мера е избришан поради тектонската активност.
Студијата е објавена во списанието Journal of Geophysical Research: Planets и отвора редок прозорец кон еден бурен период од историјата на Сончевиот Систем, кога површините на младите планети биле изложени на речиси постојано бомбардирање од вселенски тела.
