Меѓународен тим предводен од истражувачи од Универзитетот Флиндерс објави дека конечно го разјаснил механизмот зад ретката појава на згрутчување на крвта поврзана со одредени ковид-вакцини базирани на аденовирус. Според нивните резултати, кај многу мал број луѓе имунолошкиот систем погрешно препознава еден вирусен протеин како сличен на човечкиот протеин PF4, кој има улога во крвта.
Токму оваа забуна може да доведе до создавање антитела што го активираат процесот на коагулација. Истражувачите посочуваат дека станува збор за исклучително редок несакан ефект, но дека откривањето на точниот молекуларен „тригерирач“ механизам е голем чекор за безбедноста на идните вакцини.
Состојбата позната како VITT, односно имунолошка тромбоцитопенија и тромбоза предизвикана од вакцина, првпат беше препознаена во текот на пандемијата во 2021 година. Подоцнежни истражувања покажаа дека проблемот е поврзан со антитела насочени кон PF4, а научниците во следните години постепено ги откриваа и генетските и структурните карактеристики на оваа реакција.
Дополнителна важна трага дошла и од случаи кај пациенти со природна аденовирусна инфекција, кај кои била забележана речиси идентична реакција. Тоа упатило дека изворот на проблемот веројатно не е специфична состојка во одредена вакцина, туку самиот аденовирусен механизам.
Во новата студија, објавена во списанието New England Journal of Medicine, тимот користел детална молекуларна анализа и масена спектрометрија за да покаже дека постои молекуларна сличност меѓу аденовирусен протеин и PF4. Според авторите, токму оваа „молекуларна мимикрија“ објаснува како нормален имун одговор во исклучително ретки случаи може да премине во опасна автоимуна реакција.
Практичната вредност на откритието е значајна. Ако производителите го изменат или отстранат конкретниот аденовирусен протеин што ја предизвикува забуната, можно е да се развијат побезбедни вакцини без да се намали нивната ефикасност. Тоа е особено важно за делови од светот каде вакцините базирани на аденовирус и понатаму имаат важна улога во заштитата од заразни болести.
Наодите не значат дека ризикот бил чест, туку напротив: станува збор за многу ретка појава. Но, разбирањето на причината им дава на научниците јасна насока како да го намалат ризикот уште повеќе и да го подобрат дизајнот на идните вакцини.
