Човештвото повеќе не е само набљудувач на природните процеси, туку активен фактор што ги менува екосистемите на планетарно ниво. Според анализа претставена од географот Ерл Елис од Универзитетот во Мериленд, Балтимор Каунти (UMBC), општествата низ историјата развиле културни и институционални механизми со кои ја зголемиле својата моќ над природната средина.
Од раната употреба на оган, преку земјоделството, до индустриското производство, глобалната трговија и урбанизацијата, човечките заедници систематски ја трансформирале Земјата. Овие промени донеле реални придобивки: подолг животен век, подобро јавно здравје и повисок квалитет на живот за голем дел од населението.
Но цената е висока. Забрзаните емисии, загадувањето, губењето на живеалишта и изумирањето на видови се директно поврзани со начинот на кој ги користиме ресурсите. Токму затоа концептот „антропоцен“ — епоха во која човечкото влијание е доминантна геолошка сила — станува клучен за разбирање на денешната еколошка криза.
Елис предупредува дека фокусот само на катастрофични сценарија не е доволен. Истите колективни капацитети што создале големи еколошки притисоци можат да се искористат и за позитивен пресврт. Историјата покажува дека кога институциите, знаењето и заедничките цели се усогласени, општествата можат брзо да решаваат сложени проблеми.
Во таа насока, научните податоци се неопходни, но не и доволни. Одлуките, вредностите и соработката меѓу луѓето се подеднакво важни за одржливи политики. Еден од предложените правци е повторно поврзување на човекот со природата преку заштита и обнова на екосистеми, поддршка на домородно и традиционално управување со земјиште и води, како и користење технологии за следење и грижа за биодиверзитетот.
Клучната порака е јасна: влијанието на човекот врз Земјата е веќе огромно, но токму затоа постои и реална можност идните промени да се насочат кон поправедна и поодржлива насока — за луѓето и за остатокот од живиот свет.
