Астрономите идентификуваа редок пример на гравитациска леќа од типот „Ајнштајнов крст“, што им овозможи исклучително прецизно да ја анализираат далечната елиптична галаксија J1453g. Овој систем се гледа како што изгледал пред околу 8 милијарди години, во период кога Универзумот бил помлад од 6 милијарди години.
Галаксијата J1453g се наоѓа меѓу Земјата и уште подалечен квазар. Поради нејзината маса, светлината од квазарот се искривува и се појавува во четири слики распоредени во форма на крст. Токму оваа геометрија им помогна на научниците да ја пресметаат распределбата на масата во централниот дел на галаксијата со досега недостигната точност.
Најизненадувачкиот резултат е дека ѕвездената популација во јадрото на J1453g по состав наликува на онаа што денес ја гледаме во Млечниот Пат, иако станува збор за многу порана космичка епоха и поинаква средина. Тоа отвора прашања за досегашните модели, според кои ваквите елиптични галаксии требало побрзо да се формираат и да имаат поинаква доминација на ѕвезди.
Една можност е дека дел од масивните галаксии еволуирале побавно отколку што претходно се претпоставуваше. Друга е дека J1453g рано претрпела насилен настан, како судир и спојување со друга галаксија, што ја променило нејзината внатрешна структура.
Истражувањето, објавено во списанието Nature Astronomy на 2 април 2026 година, покажува дека историјата на галактичката еволуција може да биде подинамична и покомплексна од стандардната слика. За астрономијата, ваквите ретки леќи не се само „космички зголемувачи“, туку и прецизни алатки за разбирање на раниот Универзум.
