Астрономи пријавија необичен космички настан што можеби укажува на досега невиден тип ѕвездена катастрофа. Според истражување објавено во списанието The Astrophysical Journal Letters, објектот означен како AT2025ulz прво наликувал на килонова, а само неколку дена подоцна почнал да се однесува повеќе како супернова.
Килоновата е редок настан што се случува при судир на две неутронски ѕвезди, исклучително густи остатоци од масивни ѕвезди. Таквите судири создаваат некои од најтешките елементи во вселената, меѓу нив злато и ураниум. До денес, научната заедница има само еден јасно потврден пример за ваков настан: GW170817 од 2017 година, кога беа забележани и гравитациски бранови и светлина од судирот.
Новиот кандидат бил забележан на 18 август 2025 година, кога детекторите LIGO во САД и Virgo во Италија регистрирале сигнал од гравитациски бранови. Анализата сугерирала дека се работи за спојување на два компактни објекти, при што барем едниот можеби имал необично мала маса. Само неколку часа подоцна, телескопот Zwicky Transient Facility открил црвен и брзо избледувачки извор на околу 1,3 милијарди светлосни години од Земјата, во истото подрачје на небото.
Во првите денови, сигналот многу потсетувал на килоновата од 2017 година: објектот брзо слабел и светел во црвен дел од спектарот, што одговара на присуство на тешки елементи. Но потоа следел пресврт. Изворот повторно станал посветол, добил посина боја и во спектарот се појавил водород, особини кои многу повеќе одговараат на супернова отколку на класична килонова.
Токму таа промена ги поделила толкувањата. Дел од астрономите сметаат дека станува збор за обична супернова, без директна врска со претходниот гравитациски сигнал. Тимот предводен од Манси Касливал од Калтек, сепак, укажува дека AT2025ulz не се вклопува целосно ниту во стандардната слика за килонова ниту во типична супернова.
Една од можните интерпретации е дека истражувачите виделе таканаречена „суперкилонова“: сценарио во кое супернова најпрво создава две новородени неутронски ѕвезди, а тие потоа многу брзо се приближуваат и се судираат. Таквиот втор удар би можел да произведе килонова и гравитациски бранови, додека остатоците од претходната супернова делумно би го сокриле настанот и би ја направиле сликата многу посложена.
Дополнителна важност на ова толкување дава можноста судирот да вклучувал неутронски ѕвезди со маса помала од масата на Сонцето. Такви објекти засега не се директно потврдени со набљудувања, иако одредени теоретски модели дозволуваат нивно постоење. Ако ова навистина е случај, тогаш AT2025ulz би можел да биде редок прозорец кон процеси што досега биле само претпоставени.
Научниците, сепак, нагласуваат дека доказите сè уште не се доволни за конечен заклучок. Ќе бидат потребни нови слични настани и дополнителни набљудувања за да се утврди дали навистина се работи за нова класа космички експлозии. Идните инструменти и опсерватории, вклучувајќи ги Vera Rubin Observatory и други проекти, би можеле да помогнат ваквите краткотрајни и необични сигнали полесно да се препознаваат.
И ако AT2025ulz не се покаже како прва потврдена суперкилонова, случајот веќе им посочи на астрономите дека не сите килонови мора да изгледаат како познатиот настан од 2017 година. Тоа значи дека дел од нив можеби досега биле погрешно препознаени како супернови.
