Голема шведска студија со повеќе од 11.000 истражувачи покажува дека научниците од медицината најстрого ги оценуваат етички спорните истражувачки практики, во споредба со колегите од општествените и хуманистичките науки. Истражувањето е објавено во списанието Research Policy и опфаќа 52 форми на недозволено или сомнително однесување.
Испитаниците оценувале практики на скала од седум степени, од јасни прекршувања како фабрикување резултати и плагијат, до „сиви зони“ во истражувањето. Иако постои широка согласност дека тешките прекршоци се неприфатливи, меѓу дисциплините има јасни разлики во тоа колку остро се осудуваат помалку очигледните случаи.
Особено се издвојува фактот дека медицинските истражувачи построго реагираат на постапки што можат да значат непочитување на поединци и на општеството. Сепак, авторите укажуваат на важна противречност: претходни анализи покажуваат дека токму во медицината почесто се регистрираат отстапувања од добрата научна пракса и повлекувања на трудови.
Кај општествените и хуманистичките науки, попопустливи ставови најчесто се забележуваат околу „отворената наука“ — на пример, споделување податоци и претходна регистрација на истражувачкиот дизајн. Дел од ова, според истражувачите, може да се објасни со реални етички ограничувања: интервјуа и теренски белешки понекогаш носат ризик од откривање на идентитетот на учесниците.
Во студијата се вклучени и членови на шведски комисии за истражувачка етика. Тие, во просек, се построги од самите истражувачи, без оглед на научната област. Овој јаз отвора прашање дали еден ист етички модел треба подеднакво да важи за сите дисциплини или се потребни попрецизни правила според контекстот.
Најголемата варијација, сепак, не е меѓу дисциплините, туку меѓу поединци во рамки на истата област. Тоа значи дека покрај професионалните норми, важна улога има и личниот морален став на истражувачот. За научната заедница, пораката е јасна: кредибилитетот не зависи само од формални правила, туку и од тоа како тие се применуваат во секојдневната пракса.
